Gebotteld: Oude Genever van Zuidam op Pedro Ximénez vat

vintage

We zijn weer op bezoek in Baarle Nassau bij Zuidam. Al pratend bij de – overigens ook prima – koffie, komen we op het vat Millstone wat ik vorig jaar mocht bottelen. “Zou zoiets weer mogelijk zijn dit jaar?” vraag ik. “Is het niet leuker om een keer iets anders uit een PX-vat te bottelen, bijvoorbeeld oude genever?” stelt Patrick van Zuidam voor. “Nou, dat is ook wel een keer iets. Zeker de moeite waard!”

op naar het warehouse
In het warehouse bij Zuidam liggen heel wat sherry-vaten, met een zeer diverse inhoud. Daar ligt ook genever tussen, diverse jaargangen zelfs. “Welke leeftijd denk je aan?” vraagt Patrick. “Nou, als we het over een first fill Pedro Ximénez sherry-vat hebben, vind ik een jaar of 3 à 4 oud een heel mooie leeftijd.” “Ah, deze hier zijn van 2015, die zullen ongeveer 4 jaar zijn nu.” Na een klimpartij kan Patrick het vat openmaken.

 Vintage Zuidam 2015 vaten
Het vat linksboven is het geworden!

inspiratie
De genever heeft een prachtig donkere kleur en de geur is ook fantastisch trouwens. Deze Zuidam oude genever is drie keer gedistilleerd, de grondstoffen zijn, gerst, mais en rogge. Bij de derde keer distilleren gaan de kruiden mee, zoals jeneverbes, zoethout en anijszaad.

Zuidam oude genever anders dan Beek
Het recept van Zuidam is niet heel verschillend met de Beek oude genever, Wij gebruiken bijvoorbeeld kaneel, dat doet Zuidam niet. Ook het alcoholgehalte is iets anders, 38% tegenover Beek 40%. De Zuidam oude genever is daardoor iets zachter en vriendelijker, waar Beek vooral krachtig en vol is.

dit vat
De rijping in een first fill Pedro Ximénez-vat voegt ook veel toe: rozijnen, kruidigheid en vooral veel kleur. Het vat is minimaal 70 jaar oud, gemaakt van Amerikaans eiken en heeft zijn hele leven in Spanje vol gezeten met heel mooie zware zoete PX-sherry. Het vat is naar Nederland gekomen en in 2015 gevuld met verse genever. Op 26 juni om precies te zijn. Op 27 juni 2019 is het vat leeggemaakt en vervolgens door Jan zelf gebotteld.

de smaak
Ik heb al enkele mensen blind laten proeven, zonder iets te zeggen over de inhoud. “Hele mooie zachte whisky van minstens 10 jaar oud” hoor ik het vaakst. Als ik vertel dat het genever is, kijken de meesten me aan met een blik van “Echt?” “Ja, echt, Zuidam oude genever gerijpt op PX, proef het zelf maar!”

Kleur: diep bruin

Geur: kruiden, rozijnen, vanille, vijgen en iets eikenhout

Smaak: zacht, kruidig, rijp fruit, vijg, een hint eikenhout, leer en tabak.

Finish: lang en zacht, de kruidigheid gaat over in hints van leer en tabak, een fruitig zoetje maakt het af. 

Beek Vintage Oude Genever Zuidam 2015 PX
70 cl. 38%, 4 jaar oud, vatnummer: R00637
Vat gevuld: 26-7-2015
Gebotteld: 27-6-2019

Verwachte winkelprijs rond de 44 euro. 

Gebotteld: Foursquare 2005 Single Cask Rum

vintage

Rum is een groeiende markt. In mijn vorige werkkring was me dat al een poos duidelijk. Ik was daar al een paar jaar bezig met het bottelen van rum uit diverse landen.

Hoe kies je een vat rum?
Er zijn altijd van die distilleerderijen die je extra in de gaten gaat houden, Foursquare is er zo één. Als ik ergens vaten van deze distilleerderij tegen kwam wilde ik ze graag proeven, ze vielen eigenlijk nooit tegen.

Géén toevoegingen
Een tweede argument is dat Richard Seale, de eigenaar van Foursquare, een ware kruistocht aan het voeren is tegen toevoegingen in rum zoals suiker, glycerine en of perzikpulp. U weet vast wel dat in mijn merk Beek geen enkele toevoeging is toegestaan, u kunt zich voorstellen dat ik het daarom heel erg eens ben met meneer Seale.

Proeven, proeven, proeven
Ons vat hebben we gekozen na het proeven van verschillende toegestuurde samples. Een reis naar Barbados of Noord-Engeland was helaas niet nodig deze keer. Dit vat sprong eruit omdat de balans goed was, er geen scherpe alcoholen uitsprongen en omdat het distilleerderij-karakter van Foursquare er mooi uitkwam.

Beek_vat Foursquare 2005

Herkomst: Barbados
De distilleerderij ligt in het zuiden van Barbados, in Saint Philip Parish, Het oudste gebouw op het terrein dateert uit 1636, wanneer de distilleerderij exact gestart is vermeld de historie niet. Ze maken twee types rum, een lichtere variant in drie column stills en een zwaardere rum, zoals die in ons vat, in moderne pot still. De rum rijpt in Jack Daniels vaten van 200 liter op het terrein in open warehouses. Ze maken rums voor verschillende merken zoals Doorley’s, Sixty Six en the Real McCoy.

Foursquare ook in onze blend
In onze eigen Quality Blend is Barbados Rum een belangrijk ingrediënt, een 8 jaar oude Foursquare rum geeft body en nuance aan onze blended rum. Daarom ben ik ook erg blij dat ik nu een bourbonbarrel mocht kopen, gevuld met een oudere variant van Foursquare, gedistilleerd in 2005.

Beek_vat Foursquare 2005_003

Wat zit er in het vat?
Het vat is in november 2005 gevuld. Op 11 december 2018 hebben we de rum uit het vat gehaald en langzaam verdund van net geen 64% naar 51,4%. Nadat we al enkele weken rustig probeerden, vonden wij dit percentage net boven de 50%, voor dit type rum de optimale sterkte.

Huwen
We laten het toegevoegde, gezuiverde water ongeveer vijf weken ‘huwen’ met de rum, die tijd heeft het nodig om weer helemaal in balans te komen. We hebben de rum ongefilterd uit het vat gehaald en verdund, bij het bottelen gebruiken we een licht filter.

Vatrijping en klimaat
Ons vat heeft de laatste jaren gerijpt in Engeland, waarschijnlijk na een rijping van ongeveer vijf jaar op Barbados. Door deze koudere rijping in Engeland is de rum een stuk genuanceerder geworden, het rijpt namelijk stukken langzamer in dit koudere klimaat.

Engelse stijl
Barbados is het meest zuidelijke eiland van de Caraïben waar rum gemaakt wordt. Rum van Barbados valt onder de Engelse stijl, een wat vollere en fruitige stijl.

Wat mag je verwachten?
De 13 jaar oude rum is floraal, fruitig, met veel tropisch fruit, lichte karamel en vanillehints in de neus. De smaak is vol en krachtig, hints van noten, een beetje eikenhout, fruit en toffee. De finish is lang, de bitterheid krijgt tonen van marsepein en fruit erbij, aan het einde komt er ook wat tropisch fruit zoals ananas. Ten overvloede, wij hebben buiten het water niets toegevoegd aan deze rum.

Wat te doen met een leeg vat…
Voor het lege vat hebben we een nieuwe bestemming bedacht: begin januari hebben we het lege vat gevuld met onze Dutch Premium Blend. Het idee is om de whisky een maand of tien te laten rijpen op dit rumvat. Uiteraard ga ik regelmatig even testen hoe het zich ontwikkelt. Het idee is om het dit jaar richting de feestdagen uit te brengen als een Beek Vintage botteling.

gegevens
Vintage Beek, Foursquare 2005 Pot Still Distilled gerijpt in een ex-bourbon vat. Gedistilleerd November 2015, gelagerd in vat MRC 3411. Uit het vat 11 september 2018, 51,4%. 13 jaar oud. 358 flessen van 70 cl. Prijs nog niet bekend, waarschijnlijk onder de 65 euro.

Beek_etiket_vintage_rum_001_Foursquare 2005

Primeur: Millstone 2014 Triple Distilled PX gebotteld

vintage

Er is na de Calvados van Toutain wederom een vat gebotteld waar we bijzonder blij mee zijn. Deze keer een whisky. En wat voor één!

Bij Zuidam in Baarle Nassau
We waren naar Baarle Nassau gereden om Patrick van Zuidam te spreken over onder andere het maken van een nieuwe batch gin. Die komt er binnenkort dan ook aan. We lieten hem ook een sample van onze Toutain proeven en hij gaf aan het een prima keus te vinden.

vaatje?
Op de vraag of hij voor ons – als primeur te brengen op het Pot Still festival in Amersfoort – ook iets moois had, begon hij een beetje moeilijk te kijken. “Je weet toch dat we nergens echt makkelijk bij kunnen? Onze opslag van vaten heeft zeer dringend nieuwe ruimte nodig, alles ligt hutje mutje opgestapeld hier.” “Ja maar Patrick, er ligt toch ergens wel iets waar je bij kunt? Het liefst een mooi sherryvat met Millstone…”

Hij keek nog moeilijker en zei: “Die heb ik zelf eigenlijk al niet genoeg momenteel.” Vervolgens keek hij lachend op en zei: “Laten we maar eens door de distilleerderij lopen of we misschien iets tegenkomen.”

in de distilleerderij
We liepen door de distilleerderij waar het zoals altijd druk was. De vaten lagen inmiddels overal tot het dak. Zijn opmerking over uitbreiding begrepen we erg goed.

Ergens midden in de distilleerderij lagen wat losse vaten waar je met enige moeite wel bij kon komen. Het bleken Oloroso vaten te zijn, gevuld in 2015. We maakten een vat open en proefden. Ik keek Patrick aan en zei: “Dit is echt nog te jong. Prima whisky, maar die mag van mij nog wel wat jaartjes rijpen.”

een vat met geschiedenis
Iets verderop lag nog een eenzaam vat, een oude zo te zien. “Ja Jan, da’s PX, dat verkoop ik echt niet.” Ik liep naar het vat toe en zei: “Joh, het is gevuld eind 2014, die zou al best mooi kunnen zijn. Puur uit nieuwsgierigheid, mag ik toch wat proeven?” Het vat ging open, we proefden en keken elkaar aan met een blik van ‘wauw, dat is mooi!’

te mooi om…
Ik zal u de discussie besparen die toen volgde. Laat ik het maar houden op een pure, onvervalste vriendendienst van Patrick. Hij is zelf een oprechte liefhebber van goede drank. Hij zei onder andere dat dit vat het verdiende om als single cask gebotteld te worden.

70 jaar oud PX vat met Millstone 2014 triple distilled whiskywaar hebben we het over? 
Later op zijn kantoor vertelde hij dat het een heel oud vat was, minstens 70 jaar oud. Van oorsprong een sherrybutt van 500 liter die aan de uiteinden niet goed meer was. Dat komt vaker voor. Ze halen dan het vat uit elkaar en zagen er dan aan beide einden een stuk af. Van de kortere stukken maken ze dan een hogshead van 250 liter. Het hout is jarenlang doordrenkt met Pedro Ximenez sherry. Dat geeft aan de whisky erg veel kleur, geur en smaak. Dit vat is een zogenaamde ‘first fill’. Na het transport van de Jerez-streek naar Baarle Nassau is deze whisky erin gegaan.

bijzonder
Toen Patrick de specificaties van het vat erbij pakte, aarzelde hij even. Het bleek geen normale Millstone te zijn maar een ‘Triple Distilled’. “Nu begrijp ik waarom de invloed van het vat zo enorm is! Deze iets lichtere, drie keer gedistilleerde Millstone is erg vatbaar voor dit soort vaten.”

het resultaat
Dat blijkt: Toen we het sample voor ons hadden staan en de diepe donkere kleur bekeken, en vervolgens de geur en smaak beoordeelden, wist ik dat we weer iets bijzonders te pakken hadden. Patrick zei lachend “Vertel het alsjeblieft aan iedereen dat ik dit soort vaten dus echt niet verkoop, aan niemand. Zie het maar als een vriendendienst Jan.” Dat doe ik zeker! In dit specifieke geval vind ik een verre vriend een stuk beter, dan een goede buur!

gegevens
Vintage Beek, Millstone 2014
Triple Distilled – PX Hogshead.
Gedistilleerd December 2014, gelagerd in vat RO353.
Gebotteld 24 september 2018, 47,8%.
349 flessen van 70 cl.
De prijs in de winkel ligt rond de 65 euro.

Primeur: Elzasser vat met Toutain calvados gebotteld

vintage

In de vintage-serie van Beek willen we allerlei vaten gaan bottelen. Naast whisky staan grappa, cognac en armagnac hoog op ons verlanglijstje. Maar calvados staat bovenaan. Vandaar dat we in juli naar Normandië afreisden, naar Beuzeville.

de familie Toutain
We onderhouden al jaren warme contacten met de familie Toutain. Maxime, de vijde generatie, en zijn moeder Corinne zijn twee mensen die nog ouderwets calvados maken. Er groeien 35 appelrassen rond de distilleerderij, waar ze ieder jaar een melange van maken. Om zo de best mogelijke calvados te maken. Zuiver, en zonder peer, in tegenstelling tot bij sommige andere calvados.

pure traditionele ambacht
De oogst gaat nog steeds op de natuurlijke manier: Er wordt niet mechanisch aan bomen geschud, ze wachten gewoon tot alle appels op de grond liggen. Plukken mag niet als je calvados van de appels wil maken. De appels worden vervoerd naar de distilleerderij waar ze schoongemaakt worden en tot pulp verwerkt. De pulp laat men bij Toutain zonder toevoeging van gist fermenteren tot cider, dit duurt maar liefst tien maanden, 8½ maand langer dan bij anderen, waar men wel gist toevoegt.

distilleren
Ergens medio juni van het volgende jaar begint Maxime zijn calvados te stoken, met zijn ketel uit 1922 die nog steeds op een kar staat. Hij stookt namelijk ook voor andere boeren op locatie. De ketel is een kleine koperen kolom met 5 platen, een zeer traditionele ketel die werkt volgens het continu systeem. Dit betekent dat wanneer hij gaat distilleren alle cider in één keer gedistilleerd wordt tot calvados. Bij andere calvados stokers werkt men meestal met zogenaamde koperen pot stills, waar men in batches twee keer distilleert.

rijping
Na de distillatie gaat de verse spirit in grote vaten van 3000 liter waar de calvados de eerste jaren, meestal 4 jaar, zijn rijping op krijgt. Hierna stopt Maxime zijn calvados in verschillende vaten, afhankelijk van hoe oud het uiteindelijk mag worden.

het proeven…
We hadden afgesproken met Maxime dat we verschillende vaten wilden proeven en vooral dat we iets heel moois wilden kopen, niet al te oud en het liefst afwijkend van wat hij zelf in zijn flessen stopt. Het eerste vat wat we proefden was van juni 2012, een wijnvat waar rode wijn ingezeten had maar wel schoon geschraapt was aan de binnenkant en opnieuw gebrand. Dit heeft Maxime laten doen om niet te veel houtinvloed te krijgen. Deze calvados had inmiddels twee jaar in dit vat gerijpt, het resultaat was een krachtige calvados met mooie appeltonen. Het tweede vat was een jaar ouder, het rijpte al drie jaar op een oud vat van Frans eiken. De calvados uit dit vat was stevig met subtiele houttonen.

Elzasser wijnvat
In kelder nummer 3 stond ergens in een hoek een klein wijnvat uit de Elzas, hierin zat twee jaar calvados uit 2012. Ooit had in dit vat witte wijn gezeten, maar de opa van Maxime had in dit vat al meerdere keren calvados laten rijpen. Dit vat had zijn magie nog lang niet verloren. Deze calvados was heel mooi, veel appel, rozijnen, krachtig, gekruid met een heel subtiel zoetje. Door de kruiden had de geur wel wat weg van een mooie appeltaart. In dezelfde kelder lag ook een oud whisky-vat. Hieruit kwam een interessante calvados, met lichte houtinvloeden en erg fruitig. 

exclusieve afsluiting…
We proefden verder nog een cognac en een pommeau vat, beide ook erg goed. Het cognacvat gaf een stevige calvados met licht bittere kruidige tonen, terwijl het pommeau vat een mooi fris zoetje had. In de laatste kelder die we bezochten lag ook het oudste vat van Toutain, bijna 60 jaar oud. De calvados was erg donker en had heel subtiele geuren en smaken van zo ongeveer alles wat calvados kan hebben. Dit vat wil Maxime binnenkort gaan bottelen als een soort premium calvados. Het zal niet goedkoop worden, maar wat een fantastische calvados! Een bekroning van een heel mooie proefsessie.

de selectie
Na enkele minuten nadenken wist ik wat ik eigenlijk na het proeven van dat ene vat al wist: het Elzasser vaatje gaat het worden. Geen twijfel mogelijk. Die calvados is erg mooi, wijkt toch wel genoeg af van wat Toutain zelf bottelt en is gewoon erg lekker. Het alcoholpercentage is 61,4%. We willen het terugbrengen naar 45,6%, met het water wat Toutain ook gebruikt voor het maken van de cider. Waarom 45,6%? Heel simpel, we wilden het naar 45 à 46% brengen, dit lijkt ons een prima sterkte, en het klinkt goed, vandaar.

single cask
Vintage Beek, Toutain vat 21, 2012, 45,6%, 6 jaar oud. Gedistilleerd juni 2012. Gelagerd in kelder 2 in een vat van 3000 liter tot juni 2016. In een Elzasser wijnvat van 210 liter gelagerd in kelder 3 tot begin augustus 2018, de sterkte was toen 61,4%. Er kwam na twee jaar nog 153,3 liter uit het vat. De opbrengst is 295 flessen van 0,70 ltr op 45,6%. Dit weekend is de calvados te proeven op de slijtersbeurs in Houten en binnenkort is hij te koop bij uw drankspecialist

Beek_etiket_vintage_calvados_001_Toutain 2012